Chernobyl

Δεν είναι πολλές οι φορές που μια τηλεοπτική σειρά καταφέρνει να σε καθηλώσει χωρίς να βασίζεται σε ανατροπές, θεαματικές σκηνές δράσης ή ακριβοπληρωμένα εφέ. Το Chernobyl πετυχαίνει κάτι πολύ πιο δύσκολο: μετατρέπει μια ιστορία που όλοι γνωρίζουμε σε μία από τις πιο αγωνιώδεις εμπειρίες που έχω ζήσει μπροστά στην τηλεόραση.

Ξέρεις από την πρώτη στιγμή πώς θα τελειώσει. Γνωρίζεις την τραγωδία, τις συνέπειες και τη θέση της στην ιστορία. Κι όμως, κάθε επεισόδιο καταφέρνει να σε κρατά σε διαρκή ένταση, γιατί δεν αφηγείται απλώς τι συνέβη. Σε βάζει εκεί. Στους διαδρόμους του εργοστασίου, στα δωμάτια των νοσοκομείων, στις αίθουσες όπου άνθρωποι αποφάσιζαν αν θα πουν την αλήθεια ή αν θα προστατεύσουν το σύστημα.

Και αυτή είναι η μεγαλύτερη επιτυχία της σειράς.

Οι περισσότερες ιστορίες καταστροφής έχουν έναν ξεκάθαρο αντίπαλο.

Στο Chernobyl δεν υπάρχει.

Η ραδιενέργεια δεν έχει πρόσωπο. Δεν κάνει θόρυβο. Δεν προειδοποιεί. Δεν κυνηγά κανέναν. Βρίσκεται ήδη παντού.

Αυτό δημιουργεί μια αγωνία που δύσκολα έχω συναντήσει αλλού. Κάθε βήμα ενός πυροσβέστη, κάθε άγγιγμα σε ένα μεταλλικό αντικείμενο, κάθε δευτερόλεπτο κοντά στον αντιδραστήρα αποκτά τεράστια σημασία. Ο θεατής γνωρίζει κάτι που οι περισσότεροι χαρακτήρες αγνοούν, κι αυτό κάνει την εμπειρία σχεδόν αφόρητη.

Η σειρά δεν χρησιμοποιεί jump scares. Χτίζει φόβο μέσα από τη γνώση.

Αν έπρεπε να συνοψίσω το Chernobyl σε μία λέξη, αυτή θα ήταν ευθύνη.

Η έκρηξη ήταν η αρχή.

Η πραγματική ιστορία αφορά όλα όσα ακολούθησαν. Την άρνηση. Τη γραφειοκρατία. Τον φόβο να παραδεχτεί κάποιος ότι έγινε λάθος. Τη σύγκρουση ανάμεσα στην επιστήμη και στην πολιτική.

Η σειρά δεν προσπαθεί να παρουσιάσει εύκολους κακούς ή ήρωες. Αντίθετα, δείχνει πώς ένα ολόκληρο σύστημα μπορεί να οδηγήσει απλούς ανθρώπους σε τραγικές αποφάσεις.

Και αυτό την κάνει εξαιρετικά διαχρονική. Γιατί το μήνυμά της δεν αφορά μόνο τη Σοβιετική Ένωση του 1986. Αφορά κάθε κοινωνία όπου η εικόνα θεωρείται σημαντικότερη από την αλήθεια.

Ο Jared Harris είναι καθηλωτικός ως Valery Legasov. Δεν χρειάζεται δραματικές εκρήξεις ή θεατρικές κινήσεις. Με ένα βλέμμα καταφέρνει να μεταφέρει το βάρος ενός ανθρώπου που γνωρίζει πως, ό,τι κι αν κάνει, το τίμημα θα είναι τεράστιο.

Ο Stellan Skarsgård προσφέρει ίσως τον πιο ενδιαφέροντα χαρακτήρα της σειράς. Η σταδιακή μεταμόρφωση του Boris Shcherbina από έναν σκληρό κρατικό αξιωματούχο σε έναν άνθρωπο που αποδέχεται την αλήθεια είναι από τις καλύτερες εξελίξεις χαρακτήρα που έχω δει σε μίνι σειρά.

Η Emily Watson, παρότι υποδύεται έναν σύνθετο χαρακτήρα που εκπροσωπεί πολλούς πραγματικούς επιστήμονες, λειτουργεί ιδανικά ως η φωνή της επιστημονικής λογικής απέναντι στην πολιτική πίεση.

Κανείς δεν προσπαθεί να γίνει ο πρωταγωνιστής.

Πρωταγωνιστής είναι η ίδια η ιστορία.

Ένα από τα θέματα της σειράς (και έτσι το έγραψαν και πολλοί κριτικοί της) ήταν πως η σειρά απαιτεί την απόλυτη συγκέντρωση.

Οι διάλογοι είναι πυκνοί, η επιστημονική ορολογία αρκετές φορές απαιτητική και η αργή εξέλιξη ίσως κουράσει όσους περιμένουν γρήγορο ρυθμό ή περισσότερη δράση.

Παράλληλα, η σχεδόν μόνιμα βαριά ατμόσφαιρα δεν αφήνει σχεδόν καμία στιγμή αποφόρτισης. Προσωπικά δεν με ενόχλησε, όμως καταλαβαίνω ότι αρκετοί θεατές μπορεί να τη βρουν συναισθηματικά εξαντλητική.

Τέλος, ορισμένοι ιστορικοί έχουν επισημάνει ότι, παρότι η σειρά είναι εντυπωσιακά πιστή στα γεγονότα, σε λίγα σημεία απλοποιεί ή συμπυκνώνει πρόσωπα και γεγονότα για δραματουργικούς λόγους. Είναι απολύτως κατανοητό τηλεοπτικά, αλλά αξίζει να αναφερθεί.

Ενδιαφέρον για μένα ήταν όταν στην έρευνα μου έμαθα πως η σειρά γυρίστηκε κυρίως στη Λιθουανία, με τον πραγματικό πυρηνικό σταθμό Ignalina να χρησιμοποιείται ως βασική τοποθεσία, επειδή ο σχεδιασμός του ήταν σχεδόν ίδιος με εκείνον του Τσερνόμπιλ.

Ο ίδιος ο Craig Mazin για μένα ήταν έκπληξη. Όταν ανακοινώθηκε πως θα αναλάβει την σειρά, μέσα μου είπα: "μα πως θα γίνει αυτό". Αν δεν το ξέρεις κυρίως είχε ασχοληθεί ως τότε με … κωμωδίες! Για μένα το Chernobyl έδειξε τι εύρος έχει ως σεναριογράφος, κάτι που συνεχίστηκε και μετα φυσικά με το The Last of Us

Η Hildur Guðnadóttir ηχογράφησε μεγάλο μέρος του soundtrack μέσα σε πραγματικές βιομηχανικές εγκαταστάσεις, χρησιμοποιώντας αυθεντικούς μεταλλικούς και μηχανικούς ήχους αντί για παραδοσιακή ορχήστρα.

Οι δημιουργοί συμβουλεύτηκαν επιστήμονες, ιστορικούς και επιζώντες ώστε η αναπαράσταση των γεγονότων να είναι όσο το δυνατόν πιο ακριβής.

Η σειρά απέσπασε 10 βραβεία Emmy, ανάμεσά τους Καλύτερης Μίνι Σειράς, ενώ θεωρείται πλέον μία από τις κορυφαίες τηλεοπτικές παραγωγές όλων των εποχών.